تقسیم بندی خاک از لحاظ سنگهای تشکیل دهنده

افقB

قشر بین افق C و A را یک قشر دیگر 1 میدهد که بنام افق B یا 1 میانی نامیده میگردد. در این افق عمل تخریب و تجزیه به مراتب بیشتر از افق C پیشرفت و اثر کرده است و از کانیهای سنگ مادر فقط آن دسته دیده میشوند که بسیار مقاومند (مثل کوارتز) ولی سایر کانیها به شدت تجزیه شدهاند. این افق معمولا از مواد رسی ، ماسه و شنهای ریز و درشت و گاه مقادیر کمی بقایای نباتی تشکیل شده است. در این افق علاوه بر مواد رسی در آب و هوای مرطوب اکسیدهای آهن و همچنین مواد محلولتر که بوسیله آبهای نفوذی از افق A به آنجا آورده شدهاند، دیده میشوند.

افقA

که به نام خاک زبرین نامیده میشود فوقانیترین منطقه خاک است و این همان افقی است که ریشه گیاهان در آن نفوذ میکند. این افق از مواد خاکی نرم (رس) که غنی از مواد آلی و میکروارگانسمها است تشکیل یافته است که وجود این مواد آلی باعث رنگ خاکستری تا سیاه این افق میگردد. البته این زمینها غالبا برای کشاورزی مناسب میباشند. اکسیدهای آهن و همچنین بعضی از مواد محلول ممکن است از این منطقه به افق B برده شده و در آنجا رسوب کنند.

لاتریت (Laterite)

این خاکها در تحت شرایط هوازدگی شدید در نواحی گرم و مرطوب (Tropical) با بارانهای زیاد بوجود میآید. این خاکها سرشار از اکسیدهای آهن و هیدروکسیدهای آلومینیم میباشند و بالعکس دارای مقدار بسیار کمی سیلیسیم و کلسیم است. رنگ لاتریتها به علت وجود اکسیدهای آهن قرمز است. بعضی اوقات وفور اکسیدهای آهن در خاک لاتریت به قدری است که به عنوان سنگ معدن آهن استخراج میشود.از طرف دیگر آب و هوای مرطوب با بارنهای شدید در این منطقه باعث انحلال مواد قلیایی و قلیایی خاکی شده و این محلول سیلیس موجود در سیلیکاتها را خارج کرده و باعث از هم پاشیدگی سیلیکاتها ، مخصوصا کانیهای رسی میگردد. در اینصورت فقط اکسیدهای آلومینیوم آبدار بصورت ترکیب AL2O3،nH2O که همان بوکسیت (Bauxite) است باقی میماند. بوکسیت همان سنگ معدن آلومینیوم است و قابل بهره برداری اقتصادی میباشد.

چرنوزوم (Chernozom)

به زبان روسی یعنی سیاه ، خاکی است به رنگ سیاه که در اثر تخریب در مناطق معتدل و نیمه معتدل مرطوب پدید میآید. جنس این خاک از لسس (Loess) یعنی از مخلوطی از ذرات ریز کوارتز ، فلدسپات ، سنگ آهک و خاک رس تشکیل شده است که دارای مقدار بسیار زیادی مواد آلی هوموس میباشد. این خاک سیاه از نظر کشاورزی بسیار حاصلخیز بوده و برای کشت غله بسیار مناسب میباشد. این نوع خاک در دشتهای اوکراین (روسیه) ، چین ، آرژانتین ، رومانی و آلمان شرقی و آلمان غربی دیده میشود.

پودزول (Podsol)

رنگ این خاک خاکستری است (پودزول کلمهای است روسی و به معنی خاکستری) این خاکها در نواحی سردسیر تا نیمه قطبی و از تخریب اراضی مستور از نوع درختان کاج که روی ماسه سنگها و یا ماسه سنگها سیلیسی میرویند، بوجود میآیند. پودزول دارای تعداد کمی مواد آلی است.

راندزین (Rendzine)

خاکی است که از تجزیه فیزیکی و شیمیایی 1 آهکی ، دولومیتی ، مارنی و گچی حاصل میشود. باقیمانده آهک و یا دولومیت در این خاک قابل تشخیص است و در سطح این خاک مقداری هوموس دیده میشود. رنگ این خاک معمولا خاکستری است ولی اگر دارای رس باشد رنگ خاکستری مایل به قرمز دیده میشود.

رانکر (Ranker)

به خاکهای جوانی که بیشتر در نواحی کوهستانی در روی سنگهای سیلیکاته تشکیل میشود اطلاق میگردد. این خاک تقریبا دارای خواص سنگ اولیه یا سنگ مادر بوده و در حقیقت قدم اولیه تشکیل خاکهای دیگر میباشد.